Kırgızistan’da neler oluyor?

Kırgızistan, Afganistan’da yetiÅŸen militanların yayılmasını durdurmak için Batılı giriÅŸimlerin merkezinde bulunan bir ülke. ABD, Afganistan’daki Taliban direniÅŸine karşı yardımcı olması için Kırgızistan’da bir hava üssünü kiralamıştı. Ãœlkede Rusya’nın da bir askeri üssü bulunuyor.
Ãœlkede meydana gelecek bir lider deÄŸiÅŸikliÄŸinin, askeri üs konusunu daha da karmaşık hale getireceÄŸi belirtiliyor. Kırgızistan yönetimi geçtiÄŸimiz yıl ABD’den Manas üssünü kapatmasını istemiÅŸ; ancak daha sonra üs kiralamasına izin vermiÅŸti.
Ancak hem Rusya hem de ABD, Orta Asya’daki “Ä°slami militanizmin” yükselmesinden endiÅŸe duyduklarını aktarmıştı. Kırgızistan ile Tacikistan ve Özbekistan arasında bulunan Fergana Vadisi, 1999 – 2000 yılları arasında militanların hedefi haline gelmiÅŸti. Batılı güçler, ÅŸiddet olaylarının Kırgızistan’a sıçraması ve ülkeyi aÅŸması halinde tüm bölgeye yayılmasından endiÅŸe ediyorlar.

AYAKLANMALARA NE SEBEP OLDU?

2005 yılında Akayev’i yerinden ederek iktidara gelen eski muhalefet lideri Bakiyev, o zamandan bu yana muhalefet tarafından gücünü saÄŸlamlaÅŸtırmak, muhalif siyasi liderleri hapse atmak ve yolsuzluÄŸu önleyememekle suçlanıyor. Uzmanlar, “2005′teki Lale Devrimi’nin ardından iktidara gelen Bakiyev halkın beklentisinin yüksek olduÄŸu baÅŸka bir lider olacaktı; ama iÅŸe yaramadı” görüşünü dile getiriyor.
Bakiyev, geçtiğimiz yıl Temmuz ayında da ezici bir üstünlükle seçimleri kazanmış ve ikinci dönem cumhurbaşkanlığı görevine başlamıştı. Ancak hem muhalefet hem de Batılı gözlemciler seçimleri sert bir dille eleştirmişti.
Ancak Bakiyev seçimlerin ardından 5,3 milyon nüfuslu Kırgızistan’da halkın refahını geliÅŸtirmekte yetersi kaldı. Halkın 3′te ikisi halen fakirlik seviyesinin altında bulunuyor. aylık ortalama gelir düzeyi isse 130 dolar.
Ãœlkenin 4,7 milyar dolarlık ekonomisi ayrıca Kırgızistan’ın gayri safi yurt içi hasılasının yüzde 30′unu oluÅŸturan işçi dövizindeki 2008′de yaÅŸanan keskin düşüşten de büyük zarar gördü.
Ekonomik büyüme, 2008′deki 8,4′lük büyümenin ardından 2009′da yüzde 2,3 yavaÅŸladı. Ancak ekonomi, Centerra Gold Inc ÅŸirketi tarafından Kumtor’da çıkarılan altın madenlerinin katkısı olmaksızın yüzde 2,9 daha daralabilirdi. Kanadalı maden ÅŸirketi Cameco Corp, Aralık ayında Centerra’daki hisselerini satışa çıkardığını duyurdu.

BAKÄ°YEV’Ä°N SONU NASIL OLABÄ°LÄ°R?

Kırgızistan’da muhalefet uzun süredir Lale Devrimi’nin destekçisi olan Bakiyev’den yolsuzlukla mücadele etmesi ve üst düzey mevkilerdeki akrabalarını kovmasını istiyor, isteklerini yerine getirmemesi halinde ise Bakiyev’i devirmekle tehdit ediyordu. Bugün BiÅŸkek sokaklarındaki göstericiler de ÅŸimdi Bakiyev’in görevi bırakmasını istiyor.
Ancak sonucun ne olacağı Bakiyev’in krizle nasıl baÅŸ edeceÄŸi ve ABD, Rusya ve Çin yönetimlerinin nasıl bir tavır takınacağına baÄŸlı. Rusya sükunet çaÄŸrısı yaparken uzmanlar, Bakiyev’in durumu kötüleÅŸtirmeden kontrol altına alma gibi güç bir iÅŸle karşı karşıya olduÄŸunu dile getiriyorlar.
Polis, bugün BiÅŸkek sokaklarında göz yaÅŸartıcı bomba kullanırken, ölü sayısının ise onları geçtiÄŸi bildirildi. Hatta bir ara İçiÅŸleri Bakanı’nın da göstericiler tarafından esir alındığı iddia edildi. Ancak bu iddia Kırgız yönetimi tarafından yalanlandı.
Lale Devrimi’nin devirdiÄŸi Askar Akayev, 2005′teki gösteriler sırasında Rusya’ya kaçmıştı. Ancak uzmanlar, Bakiyev’in yakın çevresi ile arasındaki dostluk daha kuvvetli olduÄŸu için, devrimdekine benzer bir olayın yaÅŸanmasının zor olduÄŸunu dile getiriyorlar. ABD’nin ve Rusya’nın sessiz kalması halinde de dış güçlere daha bağımlı olan Bakiyev’in gücünü koruyacağı tahmin ediliyor.

KAYNAK :Analitik Bakış

PaylaÅŸ/Kaydet