BÃœYÃœK KAFKASYA SAVAÅžI KAPIDA

Türk-Ermeni Ä°liÅŸkilerini GeliÅŸtirme Stratejilerini AraÅŸtırma Merkezi Koordinatörü Hasan Oktay, Nabucco projesi nedeniyle Kafkasya’nın çok büyük bir savaşın eÅŸiÄŸine geldiÄŸi uyarısında bulundu.

Muhammet Kutlu’nun söyleÅŸisi…

Son dönemde Türkiye’nin Ermenistan açılımında önemli katkıları bulunan kuruluşun koordinatörlüğünü yürüten Doç. Dr. Hasan Oktay’a göre, Nabucco projesinde Rusya’nın tezlerine itibar edilmemesi, Azerbaycan-Ermenistan savaşı ile başlayacak ve dünya devlerini de içine çekecek büyük bir savaşa yol açabilir.

-Sayın Oktay, siz Kafkasya ile ilgili önemli çalışmalara imza atan bir akademisyensiniz. Son dönemde Kafkasya’da tırmanan gerilimin kodlarını bizimle paylaşır mısınız?

Doç. Dr. Hasan Oktay: Bilindiği gibi Nabucco projesi, Rusya’ya doğalgazda bağımlı kalmak istemeyen AB’nin önayak olduğu bir projedir. AB, Rusya-Ukrayna üzerinden gelen doğalgazı kullanmaktadır. Aralık ayında Rusya ve Ukrayna arasında yaşanan doğalgaz krizinde görüldüğü gibi, Rusya, istediği zaman bu doğalgazı AB’ne karşı koz olarak kullanmaktadır. Bunun için AB, Nabucco projesini ortaya atmıştır. Bu proje, Türkmenistan, Azerbaycan ve hatta İran doğalgazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşıma projesidir.

Rusya Nabucco’yu engellemek için savaşı göze alacaktır

Dolayısıyla bu proje Rusya’nın çıkarlarına büyük bir tehdit oluşturmaktadır. Bu nedenle Rusya, Nabucco projesini engellemek amacıyla, gerekirse savaşı göze alacaktır. Çünkü doğalgaz Rusya için hem ekonomik hem stratejik bir silahtır. Nabucco projesi, Rusya’nın elindeki bu gücü almak için ortaya atılmış bir projedir.

Azerbaycan-Ermenistan sınırlarında gerginliğin tırmanmasını bu çerçevede değerlendirmek gerekir. Hatta İstanbul’daki Çeçen suikastları da bu projeyle irtibatlandırılabilir. Çünkü Rusya bölgeyi karıştırırken kendisine karşı koz olarak kullanılabilecek Çeçenistan bölgesini kontrol altına almak istiyor. Önemli Çeçen direniş liderlerinin İstanbul’da kümelendiği bilinmektedir. 
Rusya Nabucco’yu engellemek için tansiyonu yükseltiyor

-Bu çerçevede bakıldığında Kafkasya’yı yeni ve büyük bir savaşın beklediği anlaşılıyor. Savaş ne kadar yakın?

Doç. Dr. Hasan Oktay: Bir hafta içinde Ermenistan-Azerbaycan sınırında ciddi hareketlilikler gözlenmektedir. Sınır bölgelerinde, her iki ülke askerlerinin karşılıklı olarak birbirlerine taciz atışlarında bulundukları haberleri sıkça gelmektedir. Bu gerginliğin ardından, geçtiğimiz hafta üç Ermeni askerinin sınırı geçerek Azerbaycan’a sığınması olayı gerçekleşmiştir. Azerbaycan güçlerine sığınan Ermeni askerlerinin vermiş olduğu bilgiler, Karabağ’da konuşlu Ermeni askerlerinin durumlarının hiç de iyi olmadığı şeklindedir. Bu bilgi büyük bir ihtimalle dezenformasyon amacıyla verilmiştir. Rusya, Nabucco projesini engelleyebilmek için bölgede tansiyonu yükseltmektedir.

-İstanbul’da öldürülen Çeçen direniş liderlerinin bu tırmanışla ne derece ilgisi vardır?

Doç. Dr. Hasan Oktay: İstanbul’da öldürülen üç Çeçen üst düzey direnişçi liderini de Rusya’nın Kafkasya’daki gerilimi tırmandırma stratejisi çerçevesinde değerlendirmek gerekir. Rusya bölgede karışıklık çıkarıp müdahale etmeyi planlarken, Çeçenistan bölgesinde rahatsız edilmemek için bu tür suikast teşebbüslerinde bulunmuş olabilir. Rusya, Çeçenistan’daki Rus yanlısı Kadirov yönetiminin elini güçlendirebilmek için bu tür operasyonlarını artırmaktadır. 
Rusya savaşla, Türkiye barışla çözüm peşinde

-Bölgede yeni bir Azeri-Ermeni savaşı, Türkiye’yi de etkileyecektir kuşkusuz.

Doç. Dr. Hasan Oktay: Türkiye-Ermenistan ilişkilerinin çok iyi bir noktaya geldiği bir sırada meydana gelebilecek Kafkasya’daki mevzi çatışmalar, Kafkasya istikrarını bozacağı gibi, Nabucco projesini de rafa kaldırır.

Türkiye’nin Ermenistan’la ilişkilerini gözden geçirirken, Azerbaycan-Ermenistan ilişkilerinde düzenleyici konumda olması gerekir. Bugünlerde Rusya, Kafkasya’da etkinliğini en üst düzeye çıkarmaya çalışıyor. Ermenistan’a 500 milyon dolar, dört yılı ödemesiz, on yıl vadeli düşük faizli kredi verdi. Buna rağmen Ermenistan’da enflasyon kontrolden çıkmış durumda. Ermenistan Merkez Bankası dalgalı kur sistemine geçerek, enflasyonu kontrol altına almaya çalışıyor. Azerbaycan’da Mart ayında referandum yapılacak. İlham Aliyev üçüncü defa Cumhurbaşkanı olabilmek için referanduma gidiyor. Büyük bir ihtimalle referandumdan beklediği sonuçla çıkacak olan Aliyev, iki dönemdir iç politik malzeme olarak, Karabağ işgalini ve kaçkınları kullandı. Üçüncü dönemde ise sorunun çözümünü gerçekleştirmek zorundadır.

Çözüm, Rusya merkezli olacaksa Karabağ’da savaş, dolayısıyla istikrarsızlık olacaktır. Barış olması için ise Türkiye merkezli bir çözüm söz konusudur. Türkiye, Ermenistan-Azerbaycan arasındaki ihtilafın barışçı yollarla çözülmesini istemektedir.

Gelinen noktada ise, Kafkasya’da savaş kıvılcımları, tehlike arz etmektedir. Kafkasya’da savaşın tarafları Rusya, AB, Türkiye ve İran’dır

-Kafkasya’da savaş çıkması halinde ne gibi bir felaket senaryosu gündeme gelecek?

Doç. Dr. Hasan Oktay: Kafkasya’da savaşın tarafları, Rusya, AB, Türkiye, ABD ve İran’dır. Bu savaş, İran-Rusya nükleer işbirliğini de zedeleyebilir. ABD, İran’a bölgedeki savaşı bahane göstererek operasyon yapabilir. Rusya Kafkasya’da etkinliğini artırırken, savaş faktörünü bir tehdit olarak kullanıp, savaşmadan hedeflerine ulaşmayı isteyecektir. İran bölgede çıkacak savaşın kendisine zarar vereceğini bildiğinden, bölgede olası savaşı engellemek isteyecektir. Ermenistan ve Azerbaycan üzerindeki ABD-Rusya çekişmesi, savaşa dönüşürse, her iki süper gücü de olumsuz yönde etkileyecektir.

Çözüm, Türkiye’nin inisiyatifiyle Nabucco’ya Ermenistan’ın da dahil edilmesidir

Bu noktada Türkiye’ye büyük iş düşmektedir. Türkiye bölgede savaşa meydan vermeden diplomatik olarak sorunları çözebilecek konumdadır. Nabucco projesi Rusya devre dışı bırakılmadan uygulamaya konulabilir. Bunun da yolu, Azerbaycan-Ermenistan barışından geçmekte olup, Nabucco hattı, Azerbaycan üzerinden Ermenistan’a geçirilip orada İran’dan gelen boruyla birleştirilerek Türkiye üzerinden Avrupa’ya gaz sevkiyatı yapacak şekilde revize edilebilir. Türkiye dikkatini bu seçenek üzerinde yoğunlaştırmalıdır.

Ermenistan güzergâhı, hattın Gürcistan’dan geçmesini istemeyen Rusya’nın da çıkarına olacaktır. Türkiye’nin önayak olacağı bu güzergâh değişikliği, hem Kafkasya’yı hem de bölgede çıkarı olan dünya devletlerini yıkıcı bir savaştan kurtaracaktır.

 

cafesiyaset

PaylaÅŸ/Kaydet